Bedrijfsvoering

Niet-financiële onrechtmatigheden
De kasgeldlimiet voor gemeenten, gebaseerd op de Wet fido, beperkt het gebruik van kortetermijnleningen en bedraagt doorgaans 8,5% van het totale begrotingstotaal. Als de netto-vlottende schuld dit gemiddelde over drie kwartalen overschrijdt, moet de gemeente een herstelplan indienen bij de toezichthouder. Dit beheerst renterisico's op korte termijn .

In 2025 is sprake geweest van een tijdelijke overschrijding van de kasgeldlimiet (zie hiervoor de paragraaf financiering).  Soms treden tijdelijke liquiditeitstekorten op, waarbij dan kasgeldleningen worden afgesloten ter overbrugging van het afsluiten van een langlopende lening of de maandelijkse ontvangst van het gemeentefonds. Op dagelijkse basis wordt de kasgeldlimiet bijgehouden en gemonitord om te voorkomen dat de kasgeldlimiet langdurig wordt overschreden.

Begrotingsonrechtmatigheden

Bij de rechtmatigheidscontrole vormt het begrotingscriterium een belangrijk toetsingscriterium. In de
toelichting op het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado) wordt de begrotingsrechtmatigheid als volgt omschreven:

“Financiële beheershandelingen, die ten grondslag liggen aan de baten en lasten, alsmede de balansposten, dienen tot stand te zijn gekomen binnen de grenzen van de geautoriseerde begroting en hiermee samenhangende programma’s (begrotingscriterium). In de begroting zijn de maxima voor de lasten vermeld die door de Raad zijn vastgesteld. Dit houdt in dat de financiële beheershandelingen dienen te passen binnen de begroting, waarbij het juiste programma, de toereikendheid van het begrotingsbedrag, evenals het begrotingsjaar van belang zijn.”

De begrotingsonrechtmatigheden zijn als volgt opgebouwd:

Er is sprake van een begrotingsonrechtmatigheid van € 970.000.

De oorzaken liggen met name in lasten die per jaareinde worden berekend en niet vooraf zijn in te schatten, zoals een mutatie op de voorziening gewezen wethouders. Daarnaast was dit jaar bij het krediet van riolering een overschrijding, omdat hier meer projecten zijn uitgevoerd dan vooraf was ingeschat. Deze afschrijvingslasten worden echter gedekt uit de voorziening riolering en hebben daarom geen effect op saldo begroting.

Volgens de commissie Bado is formeel sprake van een onrechtmatigheid bij elke overschrijding van baten en/of onderschrijding van lasten en baten of investeringskredieten die niet tijdig tot een begrotingswijziging hebben geleid of te laat aan de raad zijn gemeld onrechtmatig zijn. De bestendige gedragslijn van onze gemeente is dat deze verschillen die ontstaan zijn in de periode tussen de najaarsrapportage en de jaarrekening gemeld worden in de jaarrekening en daar ook worden toegelicht. Dit is inmiddels ook verankerd in de financiële verordening.

Hieronder is een overzicht opgenomen van de overschrijdingen op kredieten:

Wij verwijzen naar de bijlage investeringen voor een volledig overzicht van de uitnutting en status van de investeringskredieten.

De overschrijding op beschoeiingen wordt als acceptabel aangemerkt, omdat dit een administratieve splitsing is van de gehele jaarschijf beschoeiingen. Per saldo is géén sprake van een overschrijding op de jaarschijf beschoeiingen.

Bij de winternota is een aantal kredieten onvoldoende bijgeraamd, met name bij riolering. Voor riolering lopen een aantal grote projecten. Het is vooraf lastig te voorspellen welk deel van de werkzaamheden door leveranciers nog in 2025 wordt afgerond en welk deel overloopt naar 2026. De hieruit voortvloeiende afschrijvingslasten worden echter gedekt uit de voorziening riolering waardoor deze overschrijding per saldo geen nadelige effecten heeft. Hiermee wordt deze overschrijding als acceptabel aangemerkt.

De overschrijding van de sportvloer Opperdam is kleiner dan 5% en € 50.000 en wordt hiermee als acceptabel aangemerkt.

Verbeterplan

Het aantal onrechtmatige aanbestedingen is de afgelopen jaren enorm gedaald. De nu nog onrechtmatige aanbestedingen waren óf vooraf bekend óf te laat aanbesteed voor een nieuwe periode. Dit laatste komt omdat contractmanagement binnen de organisatie nog niet centraal is geregeld en geborgd. Verantwoordelijkheden zijn in de organisatie laag belegd, in de lijn. In 2026 wordt het nieuwe systeem voor contractmanagement geïmplementeerd en wordt het proces omtrent het documenteren van contracten hierin beschreven. Alle bestaande contracten moeten worden geïnventariseerd en geregistreerd. Met dit systeem wordt het ook makkelijker om de looptijden van contracten te monitoren.

Fraude

In het controleplan is sprake van een passieve onderzoeksplicht met betrekking tot fraude. Dit houdt in dat niet
wordt gezocht naar fraude, maar indien sprake is van aanwijzingen tot fraude, deze nader onderzocht moeten
worden. In de gemeentebrede risico-analyse die in het kader van het controleplan is uitgevoerd, is indirect ook
aandacht besteed aan frauderisico's. Hierbij is niet alleen aandacht geweest voor het risico op fraude door
derden zoals hierboven beschreven bij M&O, maar ook voor frauderisico's door één of meerdere personen
binnen de gemeente zelf.

Binnen de processen zijn voldoende maatregelen aanwezig om materiële fraudes te voorkomen dan wel te
detecteren. In 2025 zijn bij de controle daarnaast geen aanwijzingen voor fraude gevonden.

Concern control heeft begin 2023 een organisatiebrede frauderisicoanalyse vanuit de organisatie opgesteld en besproken in het MT. Deze is eind 2023 voor het laatst geactualiseerd .